Każdy kierowca słyszał o „tolerancji fotoradaru”. Jedni mówią 10 km/h, inni – 10 procent. Część twierdzi, że można przekroczyć prędkość o 15 km/h i nic się nie stanie. Skąd te rozbieżności? I co z tego jest prawdą? Czas rozwiać ten mit raz na zawsze, bo nieznajomość zasad może kosztować mandat, punkty karne albo nawet utratę prawa jazdy.

Skąd pochodzi mit o tolerancji fotoradaru?

Tolerancja fotoradaru nie wynika z przepisów ruchu drogowego ani z taryfikatora mandatów. Wynika z norm metrologicznych dla urządzeń pomiarowych. Każde urządzenie pomiarowe – od wagi w sklepie po radarowy miernik prędkości – ma dopuszczalny błąd pomiaru wynikający z jego klasy dokładności. Urządzenia homologowane do użytku w Polsce mają określoną dokładność pomiaru i właśnie ta dokładność jest źródłem „tolerancji”.

Polska norma dla fotoradarów dopuszcza błąd pomiaru do 3 km/h przy prędkościach do 100 km/h oraz 3% przy prędkościach wyższych. To są wartości techniczne, a nie prawne przyzwolenie na przekraczanie prędkości.

Jak to działa w praktyce?

Fotoradar mierzy prędkość i zapisuje wynik. Żeby uniknąć sytuacji, w której kierowca dostałby mandat za przekroczenie prędkości, którego faktycznie nie popełnił (bo pomiar był obarczony błędem na jego niekorzyść), system przyjmuje konserwatywne podejście. W praktyce Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym (CANARD) wyznaczało do niedawna progi, poniżej których zdjęcia były automatycznie odrzucane.

Przez długie lata obowiązywała reguła: fotoradar robił zdjęcie, ale sprawa trafiała do rozpatrzenia dopiero gdy przekroczenie wynosiło co najmniej 11 km/h (na terenie zabudowanym, gdzie limit wynosi 50 km/h). To wynikało z wewnętrznych procedur CANARD, nie z przepisów prawa. I właśnie stąd wziął się mit o „10 km/h tolerancji”. W rzeczywistości była to dolna granica, poniżej której system automatycznie odrzucał sprawę – ale nie oznaczała bezkarności.

Czy tolerancja 10 km/h nadal obowiązuje?

Nie w takiej formie, jak to sobie wyobrażają kierowcy. W ostatnich latach przepisy i praktyka CANARD zmieniały się kilkukrotnie. Obecna filozofia to bardziej rygorystyczne podejście – progi są niższe, a automatyczne systemy coraz dokładniejsze. W 2024 i 2025 roku pojawiły się doniesienia o mandatach za przekroczenie o zaledwie 1–5 km/h na odcinkowych pomiarach prędkości, które działają inaczej niż klasyczne fotoradary punktowe.

Odcinkowy pomiar prędkości (OPP) to system, który mierzy prędkość średnią na danym odcinku drogi (od kilkudziesięciu metrów do kilku kilometrów). Tu nie ma „złapania w kadr” w jednym punkcie – liczy się czas przejazdu między dwoma kamerami. System OPP jest znacznie trudniej ominąć niż klasyczny fotoradar. W 2025 roku w Polsce działało już ponad 100 odcinków z OPP, a liczba ta rośnie.

Co mówią przepisy?

Przekroczenie dopuszczalnej prędkości o jakąkolwiek wartość jest wykroczeniem z Kodeksu wykroczeń (art. 92a § 1 KW). Przepisy nie przewidują żadnej tolerancji prawnej. Tolerancja, o której mówią kierowcy, to wyłącznie techniczna kwestia dokładności przyrządów pomiarowych i wewnętrznych procedur systemów automatycznego nadzoru.

Mandaty i punkty karne za przekroczenie prędkości:

Przekroczenie prędkości	Mandat (od 2022)	Punkty karne
Do 10 km/h	50–100 zł	1 punkt
11–15 km/h	100–200 zł	2 punkty
16–20 km/h	200–300 zł	3 punkty
21–25 km/h	300–400 zł	5 punktów
26–30 km/h	400–800 zł	7 punktów
31–40 km/h	800–1500 zł	9 punktów
41–50 km/h	1500–2500 zł	11 punktów
51 km/h i więcej	2500–5000 zł	15 punktów

Recydywa (kolejne przekroczenie w ciągu 2 lat) podwaja mandaty i może skutkować zatrzymaniem prawa jazdy.

Mity vs. rzeczywistość – tabela

Mit	Rzeczywistość
„Fotoradar ma tolerancję 10 km/h”	Tolerancja metrologiczna to max 3 km/h lub 3% – nie 10 km/h
„Mogę jechać 60 na pięćdziesiątce”	To wykroczenie, nawet jeśli fotoradar nie reaguje każdorazowo
„Na OPP też jest 10 km/h luzu”	OPP mierzy prędkość średnią, tolerancja jest mniejsza
„Policja ma obowiązek tolerancji”	Policja nie ma żadnego prawnego obowiązku stosowania tolerancji
„Za 1 km/h nikt nie dostanie mandatu”	Możliwe, ale zależy od systemu i decyzji operatora – nie jest gwarantowane

Jak to jest z policyjnym radarem przy drodze?

Gdy policjant stoi z ręcznym radarem, nie obowiązuje go żaden prawny wymóg tolerancji. Może wystawić mandat za przekroczenie o 1 km/h, jeśli tylko pomiar jest wiarygodny. W praktyce policjanci zazwyczaj stosują własną, wewnętrzną ocenę – ale to ich uznaniowość, a nie twoje prawo.

Wyjątek stanowią sytuacje, gdy kwestionujesz wiarygodność pomiaru. Urządzenie pomiarowe musi mieć aktualne legalizacje i być użytkowane zgodnie z instrukcją. Zmierzenie prędkości pod kątem lub z odległości przekraczającej dopuszczalną normę może być skutecznym argumentem w sądzie.

Wniosek z tego wszystkiego jest prosty: jedź zgodnie z przepisami. Tolerancja fotoradaru to pojęcie, które daje wielu kierowcom fałszywe poczucie bezpieczeństwa. W rzeczywistości każde przekroczenie prędkości jest wykroczeniem – i z roku na rok systemy drogowe stają się coraz bardziej precyzyjne i bezlitosne.